Veertigdagentijd 2026

Veertigdagentijd, toeleven naar Pasen 2026
 
De veertigdagentijd is een belangrijke periode voor christenen. Maar wanneer begint de veertigdagentijd dit jaar en wat is het precies? Wat hebben carnaval en vasten met de veertigdagentijd te maken? En wist u/je dat de veertigdagentijd niet 40 maar 46 dagen duurt? 
 
De weken voor Pasen zijn traditioneel een tijd van inkeer en bezinning. Veel mensen laten bepaalde dingen staan – alcohol, suiker, vlees – of beperken de tijd die ze doorbrengen met televisie of social media. Dat geeft ruimte om van een afstandje naar ons leven te kijken en na te denken over vragen die er echt toe doen.
De veertigdagentijd is een uitgelezen moment om stil te staan bij ons antwoord op die vraag.
 
De veertigdagentijd begint elk jaar op een andere datum. Dat komt omdat het begin van deze periode afhangt van de datum waarop het Pasen is. Pasen valt op de eerste zondag na de eerste volle maan van de lente. Dit jaar is het vroeg pasen en wel op zondag 5 april. En zo schuiven alle dagen die met Pasen te maken hebben elk jaar mee met de nieuwe datum. Precies 46 dagen voor Eerste Paasdag begint de veertigdagentijd. Die eerste dag is altijd een woensdag, en deze dag wordt Aswoensdag genoemd. De veertigdagentijd begint dit jaar op woensdag 18 februari. En ook de vastentijd Ramadan van de levensbeschouwing Islam start op deze woensdag.
 
Op deze dag laten veel christenen een askruisje op hun voorhoofd tekenen. Dat gaat zo: de priester of voorganger neemt as op de duim van de rechterhand, en tekent daarmee een kruisje op het voorhoofd van de gelovigen. Terwijl dat gebeurt, spreekt de priester of voorganger een tekst uit. Dat is vaak een variatie op deze tekst uit Genesis 3:19
19Zweten zul je voor je brood,
totdat je terugkeert tot de aarde, waaruit je bent genomen:
stof ben je, tot stof keer je terug.’
 
Of de opdracht uit Marcus 1:15
15Dit was wat Hij zei: ‘De tijd is aangebroken, het koninkrijk van God is nabij: kom tot inkeer en geloof dit goede nieuws.’
 
Het askruisje op het voorhoofd is een gebruik dat vooral voorkomt in de Rooms-Katholieke Kerk, en ook in sommige protestantse kerken. In andere kerken, zoals de Oud-Katholieke Kerk, de Oosters-Orthodoxe Kerk, is het gebruikelijk om het as over de hoofden van de gelovigen te strooien, in plaats van een kruisje te tekenen. Maar de betekenis is wel hetzelfde, en heeft te maken met de symboliek van de as. In de tijd van de Bijbel was het een teken van rouw om as over je hoofd te strooien. Bovendien maakt as de grond weer vruchtbaar en kan het reinigend werken. Het askruisje betekent daarom dat de gelovigen erkennen dat ze God nodig hebben, en steeds opnieuw willen kiezen voor wat rein en vruchtbaar is: de boodschap van Jezus.
 
De veertigdagentijd is voor veel christenen een tijd van inkeer en bezinning. Om het paasfeest goed en oprecht te kunnen vieren is er voorbereiding nodig. De periode van veertig dagen doet denken aan de periode die Jezus doorbracht in de woestijn toen Hij door de duivel op de proef werd gesteld. Tijdens de veertigdagentijd doen veel christenen iets extra’s. Ze lezen bijvoorbeeld vaker uit de Bijbel of zetten zich extra in voor de buurt. Of ze onthouden zich juist van sommige luxe door te vasten.
 
De veertigdagentijd wordt ook wel de vastentijd genoemd, omdat veel gelovigen vasten tijdens deze periode. Vlak voor de vastentijd wordt carnaval gevierd. Er wordt uitbundig feestgevierd en genoten van alles dat het leven biedt, om vervolgens een periode van vasten in te gaan. Hoewel het vasten vroeger vaak strenger was dan nu, zijn er nog steeds veel gelovigen die vasten in de veertigdagentijd. Bijvoorbeeld door bepaalde dagen of gedurende de hele periode weinig of sober te eten, of door 40 dagen lang minder social media te gebruiken, of geen alcohol te drinken. In Langedijk kennen we al vele jaren de sobere maaltijden die georganiseerd worden door- en gehouden in de verschillende kerken in Langedijk. Ook zijn er, in deze periode, elke week de vespers in de Doopsgezinde kerk.
 
Raar, maar waar: de veertigdagentijd duurt niet 40 dagen. Van Aswoensdag tot Eerste Paasdag is het 46 dagen. Dat komt doordat de zes zondagen niet meegeteld worden. En doe je aan vasten tijdens de veertigdagentijd? Dat hoeft ook niet op zondag, want de zondagen zijn zo bijzonder voor de gelovigen dat het feestdagen zijn.
 
Wat doet u/doe jij dit jaar tijdens de veertigdagentijd? Bent u/ben je nog op zoek naar Bijbelse inspiratie?
Hierbij een aantal tips voor de veertigdagentijd:
 
1. Petrus in het land
Op de website van onze gemeente, onder het kopje ‘nieuws’, is de online veertigdagenkalender van ‘Petrus in het land’ (PKN) te vinden. De kalender heeft als thema ‘Kijk! Door Jezus ogen’. De Petrus-veertigdagentijdkalender nodigt je uit om door Jezus’ ogen naar de wereld om je heen te kijken. Hij kijkt met liefdevolle ogen en met zijn hart, ook naar wie vaak over het hoofd wordt gezien. Voor elke dag vind je een bijbeltekst, overdenking, gebed, lied of inspirerende quote om op weg te gaan naar Pasen. Op de site
Is één gratis exemplaar van de veertigdagentijdkalender te bestellen. Bij het aanvragen van de kalender ontvang je bovendien drie e-mails vol extra paas­inspiratie en ideeën. Laat je inspireren en doe mee! Dit is de site voor het bestellen: https://secure.protestantsekerk.nl/veertigdagentijdkalender/gratis-veertigdagentijdkalender
 
2. Tearfund
Leef bewust toe naar Pasen met de nieuwe veertigdagenkalender van Tearfund. Het thema is dit jaar ‘Trouw’. Dit jaar is Trouw het thema in de nieuwe veertigdagenkalender. Ontdek in 40 dagen aan de hand van Jesaja hoe God trouw is: aan Zichzelf, aan de mens en aan de wereld. Hij zet de mens weer rechtop, brengt recht en nieuw leven! Jurjen ten Brinke, Alain Verheij en Marianne Thieme, Noor van der Weijden, Tim Kuijsten en Nieske Selles - ten Brinke nemen je 7 wekenlang mee op weg naar Pasen. Elke week staat een ander aspect van Trouw centraal, met korte overdenkingen, vragen en opdrachten. Op de achterkant van elke dag vind je verhalen over het werk van Tearfund, puzzels, vlogjes met onder andere TimZingt, een lied of een inspirerende quote. 
Ook voor kinderen is er iedere dag een een leuke vraag of opdracht. Zo is er voor elk wat wils!
Dit is de site voor het bestellen:
https://www.tearfund.nl/kalender
 
 
3. Bijbelgenootschap
Het boekje ‘40 dagen met God’ laat lezers stilstaan bij tien Bijbelverhalen over ‘ontmoeting’. Van elk van deze tien verhalen worden vier aspecten belicht, dus je doet vier dagen over elk verhaal. ‘Zo kun je diepere lagen in de Bijbelverhalen ontdekken, maar ook in jezelf’, zegt Anne-Mareike Schol-Wetter, Hoofd Bijbelgebruik bij het Bijbelgenootschap en betrokken bij het boekje. ‘Zelf werd ik bijvoorbeeld geraakt door het verhaal over Jezus en de overleden zoon van de weduwe, dat Bram van de Beek heel fijnzinnig toelicht.’ Ook vind je in het boekje persoonlijke ervaringen van enkele Bijbellezers uit de hele wereld. ‘40 dagen met God’ is gratis aan te vragen. Dit is de site voor het bestellen:
https://www.bijbelgenootschap.nl/nieuws/veertigdagenboekje-40-dagen-met-god-over-ontmoeting/
 
4. VVP Beweging voor eigentijds geloven
‘In de bijbel lezen we regelmatig dat mensen met de schrik vrij komen. Het Paasverhaal is zo’n situatie bij uitstek,’ zo schrijft Joke van der Velden in de Veertigdagenkalender van 2026. Het paasverhaal is een opeenvolging van schrikmomenten: zijn arrestatie, veroordeling en dood. Ook bij Petrus zit de schrik er goed in. Ook het lege graf is even schrikken. ‘Maar de grootste schrik is dat Jezus zelf wordt gezien! Een gekruisigde die leeft, een dode die in levenden lijve mensen bij hun naam roept. Wie dat gelooft, komt met de schrik vrij, van alle schrik!’ aldus Joke. ‘In de bijbel staat niet voor niets wel honderd keer “Wees niet bang!”. We zijn van alles, wat angst aanjaagt en ons benauwt, op die eerste Paasmorgen bevrijd.’ Dit is de site voor het bestellen:
https://vrijzinnig.nl/2026/01/04/veertigdagenkalender-2026-met-de-schrik-vrij-komen/
 
5. Heilige Herie
Heilige Herrie is een 40-dagenkalender die de veertigdagentijd voor Pasen verbindt met moderne popsongs en Bijbelteksten. Het project biedt dagelijks een (digitale) overdenking, popmuziek en inspiratie, geschikt voor jong en oud. Het initiatief, vaak ondersteund door Stichting "Er zit Muziek in de kerk", biedt laagdrempelige bezinning. 

• Inhoud: Elke dag staat in het teken van een Bijbeltekst en een popsong die aanzetten tot nadenken.
• Toegang: De kalender is toegankelijk via de website, sociale media, e-mail en een speciale app.
• Doelgroep: Het is bedoeld voor iedereen die op een eigentijdse manier wil toeleven naar Pasen, met een specifieke variant voor jongeren.
• Inspiratie: De overdenkingen verbinden actuele thema's met popmuziek en geloof, wat zorgt voor een verrassende invalshoek tijdens de 40-dagentijd. Hierbij de website: 40dagenheiligeherrie.nl.

 
Een goede veertigdagentijd toegewenst!
 
Namens de Lerende Gemeente,
Jeannette Snijder – Glas